Munosabat

Yoshlar ilm-faniga yangi rag‘bat

boshqaruvchiboshqaruvchi
Iyul 3, 2026 - 01:56
 0  0
Yoshlar ilm-faniga yangi rag‘bat

Raqamli iqtisodiyot sharoitida mamlakat taraqqiyoti, avvalo, bilimli, kreativ va tashabbuskor yoshlarga tayanadi. Shu bois O‘zbekistonda iqtidorli talabalarni qo‘llab-quvvatlash, ularning ilmiy salohiyatini yuksaltirish hamda axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt sohalari uchun yuqori malakali kadrlar tayyorlash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishiga aylandi. Oliy ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar ham aynan shu strategik maqsadga xizmat qilmoqda.

2026-yil 30-iyun kuni Prezident Shavkat Mirziyoyevning yoshlar bilan bo‘lib o‘tgan uchrashuvida e’lon qilingan yangi tashabbuslar ushbu siyosatning mantiqiy davomi bo‘ldi (manba: Prezident matbuot xizmati). Davlat rahbari ta’kidlaganidek, axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt yo‘nalishlarida tahsil olayotgan iqtidorli talabalar uchun Muhammad al-Xorazmiy nomidagi davlat stipendiyasi, texnik, axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt sohalarida o‘qiyotgan iste’dodli qizlar uchun esa “Muhandis qizlar” stipendiyasi ta’sis etilishi belgilandi.

Alohida ta’kidlash joizki, mazkur tashabbuslar hozircha davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishi sifatida e’lon qilingan bo‘lib, ularni huquqiy jihatdan rasmiylashtiruvchi alohida normativ-huquqiy hujjatlar keyingi bosqichlarda qabul qilinishi kutilmoqda.

Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universitetida 2017-yildan buyon shu nomdagi ichki stipendiya mavjud edi. Yangi davlat stipendiyasi esa faqat bitta oliy ta’lim muassasasi bilan cheklanmay, davlat va nodavlat oliy ta’lim muassasalarida axborot texnologiyalari hamda sun’iy intellekt yo‘nalishlarida tahsil olayotgan iqtidorli talabalarni qamrab oladi. Bu esa IT sohasidagi iste’dodlarni qo‘llab-quvvatlash ko‘lamini sezilarli darajada kengaytiradi.

Muhammad al-Xorazmiy jahon ilm-fani tarixida alohida o‘rin tutadigan buyuk allomalardan biridir. U algebra fanining asoschilaridan biri, algoritm tushunchasining ilmiy poydevorini yaratgan olim sifatida butun dunyoda e’tirof etilgan. Bugungi zamonaviy dasturlash, sun’iy intellekt va raqamli texnologiyalar rivojining nazariy asoslari ham bevosita uning ilmiy merosi bilan bog‘liq. Shu sababli davlat stipendiyasiga aynan uning nomi berilishi chuqur ramziy va ilmiy ahamiyat kasb etadi.

Yana bir muhim yangilik — “Muhandis qizlar” stipendiyasining joriy etilishidir. Hozirgi kunda rivojlangan davlatlarda STEM (Science, Technology, Engineering and Mathematics) yo‘nalishlarida xotin-qizlar ishtirokini kengaytirish ustuvor vazifalardan biri hisoblanadi. O‘zbekistonda ham qizlarni muhandislik, axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt yo‘nalishlariga jalb etish bo‘yicha tizimli ishlar olib borilmoqda. Yangi stipendiya ana shu maqsadlarga xizmat qiladigan muhim rag‘batlantirish mexanizmi bo‘ladi.

Mazkur yangiliklar alohida tashabbus emas, balki raqamli iqtisodiyot uchun zamonaviy mutaxassislar tayyorlashga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlarning tarkibiy qismidir. Endilikda IT va sun’iy intellekt yo‘nalishlarida tahsil olayotgan uchinchi bosqich talabalari IT Park rezident korxonalarida dual ta’lim asosida amaliy tajriba orttirish imkoniyatiga ega bo‘ladilar. Shuningdek, kimyo, biologiya, fizika, matematika va informatika bo‘yicha xalqaro fan olimpiadalari g‘oliblarini rag‘batlantirish tizimi sun’iy intellekt bo‘yicha xalqaro olimpiadalarga ham tatbiq etiladi.

Bundan tashqari, “Raqamli hukumat” markazi huzurida mamlakatdagi ilk superkompyuter klasteri ishga tushirildi. Joriy yil davomida yana yigirmata oliy ta’lim muassasasida sun’iy intellekt laboratoriyalarini tashkil etish rejalashtirilgan. Mazkur infratuzilma ilmiy tadqiqotlar, katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlash hamda sun’iy intellekt algoritmlarini ishlab chiqish imkoniyatlarini yanada kengaytiradi.

Yangi stipendiyalar talabalarni faqat yuqori akademik o‘zlashtirish emas, balki ilmiy maqolalar chop etish, innovatsion loyihalar yaratish, startaplar tashkil etish hamda respublika va xalqaro tanlovlarda muvaffaqiyatli ishtirok etishga rag‘batlantiradi. “Muhandis qizlar” dasturi esa iste’dodli qizlarning zamonaviy laboratoriyalarda ilmiy faoliyat olib borishi, xalqaro konferensiyalar va ilmiy loyihalarda ishtirok etishi uchun qo‘shimcha imkoniyatlar yaratadi.

Mutaxassislarning fikricha, ushbu stipendiyalar mamlakatning innovatsion rivojlanishiga sezilarli turtki berishi mumkin. Chunki sun’iy intellekt, raqamli iqtisodiyot va yuqori texnologiyalar jadal rivojlanayotgan davrda malakali IT mutaxassislari hamda muhandislarga bo‘lgan talab yil sayin ortib bormoqda. Iqtidorli yoshlarni erta aniqlash va qo‘llab-quvvatlash esa inson kapitaliga yo‘naltirilgan eng samarali investitsiyalardan biri hisoblanadi.

Muhammad al-Xorazmiy nomidagi davlat stipendiyasi va “Muhandis qizlar” stipendiyasi Beruniy, Ibn Sino, Mirzo Ulug‘bek, Alisher Navoiy hamda Imom al-Buxoriy nomidagi davlat stipendiyalari qatoridan munosib o‘rin egallaydi. Ularning asosiy o‘ziga xos jihati shundaki, mazkur dasturlar to‘liq raqamli iqtisodiyot, axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt yo‘nalishlariga ixtisoslashgan.

Bugungi kunda bilim va innovatsiyalar davlatlarning raqobatbardoshligini belgilovchi asosiy omillarga aylanmoqda. Shu nuqtai nazardan, yangi stipendiyalar nafaqat iqtidorli talabalarni qo‘llab-quvvatlashga, balki O‘zbekistonning ilmiy-texnologik salohiyatini mustahkamlash, raqamli transformatsiyani jadallashtirish va global bilimlar iqtisodiyotida munosib o‘rin egallashiga xizmat qiladigan muhim strategik qadam sifatida baholanishi mumkin.

Doniyorova Fotimabonu Alisher qizi
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, Mehnat iqtisodiyoti kafedrasi dotsenti, PhD

Teglar:

Oldingi maqola

Yashil investitsiyalar — O‘zbekiston barqaror rivojlanishining strategik imkoniyati

boshqaruvchi
boshqaruvchi

Tegishli xabarlar

O‘ZBEKISTON IQTISODIYOTINI DIVERSIFIKATSIYALASH JARAYONIDA INNOVATSION OMILLARNING TA’SIRI

O‘ZBEKISTON IQTISODIYOTINI DIVERSIFIKATSIYALASH JARAYON...

boshqaruvchi Iyun 30, 2025  0  19

BAXTLI PEDAGOGLAR SIRLARI YOKI KASBDAGI SUB’EKTIV FAROVONLIK

BAXTLI PEDAGOGLAR SIRLARI YOKI KASBDAGI SUB’EKTIV FAROV...

boshqaruvchi Iyul 5, 2025  0  18

Oilaning iqtisodiy formulasi

Oilaning iqtisodiy formulasi

boshqaruvchi Iyul 3, 2026  0  0