OʻZBEKISTON ISLOHOTLARIDA XALQARO EKSPERTLIK HAMKORLIGINING YANGI BOSQICHI

Joriy yil 25-iyun kuni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Buyuk Britaniyaning sobiq Bosh vaziri, Global oʻzgarishlar instituti (Tony Blair Institute for Global Change) raisi Toni Blerni qabul qildi. Uchrashuv davomida mamlakatda amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlar, davlat boshqaruvini modernizatsiya qilish, investitsiya muhitini yanada yaxshilash hamda raqamli transformatsiya yoʻnalishlarida hamkorlikni kengaytirish masalalari muhokama qilindi.

Toni Bler Yangi Oʻzbekistonda olib borilayotgan keng koʻlamli islohotlarni yuqori baholab, yaqinda oʻtkazilgan Toshkent xalqaro investitsiya forumini mamlakatning investitsion salohiyatini namoyish etuvchi va xalqaro ishbilarmonlik aloqalarini mustahkamlovchi muhim platforma sifatida eʼtirof etdi. Mazkur uchrashuv Oʻzbekistonning xalqaro ekspertlik institutlari bilan hamkorligini yangi bosqichga olib chiqish yoʻlidagi muhim qadamlardan biri boʻldi.

Xususan, mamlakat iqtisodiyoti barqaror oʻsish surʼatlarini namoyon etmoqda. Xalqaro valuta jamgʻarmasi maʼlumotlariga koʻra, 2024-yilda Oʻzbekiston yalpi ichki mahsuloti real hisobda 6,5 foizga oʻsdi. Jahon banki baholashicha, 2025-yilda iqtisodiy oʻsish 7,7 foizni tashkil etdi, 2026-yilda esa ushbu koʻrsatkichning taxminan 6,4 foiz boʻlishi prognoz qilinmoqda. Bu natijalar iqtisodiyotni liberallashtirish, xususiy sektorni qoʻllab-quvvatlash hamda investitsiyalarni faol jalb etishga qaratilgan izchil islohotlarning amaliy samarasidir.

Oʻzbekistonning investitsion jozibadorligi ham izchil ortib bormoqda. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, 2024-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti qariyb 115 milliard AQSH dollariga yetdi. Jalb etilgan xorijiy investitsiyalar hajmi 1,6 barobar oshib, 35 milliard dollarni tashkil etdi. Shu davrda umumiy qiymati 10 milliard dollarlik 242 ta yirik va oʻrta investitsiya loyihasi ishga tushirildi. Mazkur natijalar xalqaro investorlarning Oʻzbekistonda olib borilayotgan iqtisodiy islohotlarga boʻlgan ishonchi tobora mustahkamlanayotganini koʻrsatadi.

Bunday jarayonda xalqaro ekspertlik tashkilotlari bilan hamkorlik alohida ahamiyat kasb etadi. Toni Bler boshchiligidagi Global oʻzgarishlar instituti bugungi kunda dunyoning 40 dan ortiq mamlakatida davlat boshqaruvi, investitsiyalarni jalb qilish, raqamli transformatsiya, sogʻliqni saqlash va taʼlim yoʻnalishlarida hukumatlar bilan hamkorlik qilmoqda. Institutning asosiy vazifasi zamonaviy boshqaruv yechimlarini ishlab chiqish va ularni amaliyotga joriy etishda ekspertlik koʻmagini taqdim etishdan iborat.

Oʻzbekistonda ham davlat boshqaruvini modernizatsiya qilish borasida keng koʻlamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Soʻnggi yillarda davlat xizmatlarining asosiy qismi elektron shaklga oʻtkazildi. Hozirgi kunda aholiga 730 dan ortiq elektron davlat xizmati koʻrsatilmoqda. Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalidan foydalanuvchilar soni esa 12 milliondan oshdi. Raqamli xizmatlarning kengayishi fuqarolarning vaqt va mablagʻini tejash bilan birga, davlat boshqaruvida ochiqlik, shaffoflik va hisobdorlikni yanada mustahkamlashga xizmat qilmoqda.

Mamlakat xalqaro reytinglardagi oʻrnini ham sezilarli yaxshilamoqda. Xususan, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Elektron hukumatni rivojlantirish indeksi (EGDI) boʻyicha Oʻzbekiston 2018-yildagi 87-oʻrindan 2024-yilda 63-oʻringa koʻtarildi hamda ilk bor "Very High EGDI" — yaʼni "juda yuqori" toifasiga kirdi. Bu natija davlat boshqaruvida raqamli texnologiyalarni izchil joriy etishning muhim samarasi sifatida baholanmoqda.

Uchrashuvda sunʼiy intellekt va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish masalalariga ham alohida eʼtibor qaratildi. Turli xalqaro tahliliy markazlar hisob-kitoblariga koʻra, bugungi kunda jahon sunʼiy intellekt bozori hajmi 250–600 milliard AQSH dollari atrofida baholanmoqda. Aksariyat prognozlarga koʻra esa, 2030-yilga borib ushbu bozor hajmi 1 trillion dollardan oshishi kutilmoqda. Shu bois Oʻzbekistonning mazkur yoʻnalishda xalqaro ekspertlar bilan hamkorlikni kengaytirishi yuqori texnologiyali iqtisodiyot tarmoqlarini rivojlantirish uchun muhim omil boʻlib xizmat qilishi mumkin.

Taʼlim va inson kapitalini rivojlantirish ham hamkorlikning istiqbolli yoʻnalishlaridan biri hisoblanadi. Soʻnggi sakkiz yil davomida mamlakatda oliy taʼlim bilan qamrov darajasi 9 foizdan qariyb 42 foizgacha oshdi. Bugungi kunda Oʻzbekistonda 30 dan ortiq xorijiy oliy taʼlim muassasasi faoliyat yuritmoqda. Bu esa ilgʻor xalqaro tajriba va zamonaviy bilimlarni milliy taʼlim tizimiga samarali joriy etish uchun keng imkoniyatlar yaratmoqda.

Kelgusida davlat boshqaruvi samaradorligini oshirish, investitsiyalarni jalb qilish, yashil iqtisodiyot, raqamli transformatsiya, sunʼiy intellekt va inson kapitalini rivojlantirish yoʻnalishlarida Global oʻzgarishlar instituti bilan hamkorlikni yanada kengaytirish Oʻzbekistonning uzoq muddatli taraqqiyot strategiyasini roʻyobga chiqarishda muhim omillardan biri boʻlishi mumkin.

Muxtasar aytganda, Prezident Shavkat Mirziyoyev va Toni Bler oʻrtasida boʻlib oʻtgan uchrashuv Oʻzbekistonning xalqaro ekspertlik hamkorligini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqish yoʻlidagi muhim voqealardan biri boʻldi. Mazkur muloqot mamlakatda amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlarni ilgʻor xalqaro tajriba va zamonaviy boshqaruv yondashuvlari bilan boyitish, investitsiya muhitini yanada yaxshilash hamda raqamli transformatsiya jarayonlarini jadallashtirish uchun yangi imkoniyatlarni yaratadi. Kelgusida Global oʻzgarishlar instituti bilan oʻzaro hamkorlikni izchil rivojlantirish davlat boshqaruvi samaradorligini oshirish, investitsion jozibadorlikni mustahkamlash, inson kapitalini rivojlantirish va mamlakatning uzoq muddatli barqaror iqtisodiy taraqqiyotini taʼminlashga xizmat qilishi kutilmoqda.
Eshmatov Sanjar Azimkulovich
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
Marketing kafedrasi dotsenti, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc)