O‘ZBEKISTONDA YOSHLAR SIYOSATI: PREZIDENT FARMONLARI VA AMALIY TASHABBUSLAR YANGI BOSQICHDA
O‘zbekistonda yoshlar siyosati so‘nggi yillarda davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishiga aylandi. Aholining katta qismini tashkil etuvchi yoshlar qatlamini qo‘llab-quvvatlash, ularning bandligini ta’minlash va zamonaviy ko‘nikmalar bilan qurollantirish masalasi Prezident tashabbuslari bilan yangi bosqichga ko‘tarildi.
2026-yil fevral oyida Kuksaroy qarorgohida yoshlar bilan ochiq muloqot o‘tkazgan Shavkat Mirziyoyev har yili mehnat bozoriga qariyb 600 ming nafar yosh kirib kelayotganini, 2030-yilga borib bu ko‘rsatkich 1 million nafarga yetishini ta’kidladi. Shu bois yoshlar bandligi, tadbirkorligi va kasb-hunar egallash masalalari davlat siyosatining markaziy yo‘nalishiga aylantirilmoqda.
Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, 2025-yilda yoshlar bandligini ta’minlash uchun tijorat banklari hamda Yoshlar ishlari agentligi orqali 400 million AQSh dollari miqdorida mablag‘ yo‘naltirilgan. Bu haqda gov.uz portalida e’lon qilingan xabarlarda ma’lum qilingan. “Yoshlar biznesi” va “Kelajakka qadam” dasturlari doirasida minglab yoshlar o‘z biznesini boshlash imkoniga ega bo‘lib, natijada o‘n minglab yangi ish o‘rinlari yaratilgan.
Shuningdek, yosh tadbirkorlar uchun kredit limitlari oshirilishi, o‘zini o‘zi band qilgan fuqarolarni qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarining kengaytirilishi va innovatsion startaplar uchun alohida moliyaviy platforma yaratish rejalashtirilgani qayd etildi. Kreditlarning yuqori chegarasi sezilarli darajada oshirilayotgani yoshlarning yirikroq loyihalarga qo‘l urishiga zamin yaratishi kutilmoqda. Innovatsion g‘oyalarga ega yoshlar uchun investitsiya mablag‘lari ajratish mexanizmi esa zamonaviy texnologik tashabbuslarni rag‘batlantirishga qaratilgan.
2025-yil 26-martda qabul qilingan Prezident farmoni (UP-61) yoshlar bilan ochiq muloqotda ilgari surilgan tashabbuslarni amaliyotga tatbiq etish dasturini belgilab berdi. Hujjat lex.uz milliy qonunchilik bazasida e’lon qilingan. 2025-yil 26-martda qabul qilingan Prezident farmoni yoshlar bilan ochiq muloqotda ilgari surilgan tashabbuslarni amaliyotga tatbiq etishning huquqiy asosini mustahkamladi. Mazkur hujjat lex.uz milliy qonunchilik bazasida e’lon qilingan. Farmonga muvofiq, kreativ industriya parki va uning hududiy filiallarini tashkil etish, kreativ soha vakillari uchun maxsus biznes maktablari ochish hamda ushbu park rezidentlariga soliq imtiyozlari berish ko‘zda tutilgan. Bundan tashqari, yuqori darajadagi chet tili sertifikatiga ega yoshlar uchun chekka hududlarda o‘quv markazlari tashkil etish maqsadida foizsiz kredit mexanizmi joriy etilishi belgilangan. “Yorqin iste’dod” stipendiya loyihasi orqali iqtidorli yoshlarni aniqlash va qo‘llab-quvvatlash tizimi yanada takomillashtirilmoqda.
Yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning muhim vositalaridan biri sifatida “Yoshlar daftari” tizimi ham tubdan takomillashtirilmoqda. So‘nggi qarorlarga ko‘ra, ushbu ro‘yxatga kiritilgan kam ta’minlangan yoshlar bilan ijtimoiy shartnoma asosida ishlash amaliyoti joriy etildi. Bu mexanizmga ko‘ra, yoshlar ta’lim olish, kasb o‘rganish yoki tadbirkorlik bilan shug‘ullanish majburiyatini oladi, davlat esa ularga moliyaviy va tashkiliy ko‘mak beradi. Belgilangan shartlar bajarilmagan taqdirda yordam qayta ko‘rib chiqiladi, yuqori natija ko‘rsatganlar esa rag‘batlantiriladi. Bu yondashuv ijtimoiy yordamni passiv qo‘llab-quvvatlash shaklidan faol rivojlanish modeliga o‘tkazishga qaratilgan.
Ta’lim tizimini mehnat bozori talablariga moslashtirish ham yoshlar siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qolmoqda. president.uz xabarlariga ko‘ra, texnikum va kasb-hunar ta’lim muassasalarida xalqaro standartlarga asoslangan dasturlar joriy etilmoqda. Xususan, qator texnikumlarda xalqaro BTEC dasturi yo‘lga qo‘yilgan, chet tili o‘qitish hajmi kengaytirilgan va dual ta’lim tizimi bosqichma-bosqich tatbiq etilmoqda. Maktablarda esa o‘quvchilarni erta kasbiy yo‘naltirish tizimi kuchaytirilib, maslahatchilar instituti joriy etilgan.
Mutaxassislar fikricha, ushbu chora-tadbirlar yoshlarning ta’limdan bandlikka o‘tish jarayonini soddalashtiradi hamda iqtisodiyotning real sektorida malakali kadrlar yetishmovchiligini kamaytiradi. Demografik o‘sish sur’atlari yuqori bo‘lgan sharoitda bu masala alohida ahamiyat kasb etadi.
Yoshlar siyosati 2025-yilgacha mo‘ljallangan davlat konsepsiyasi asosida olib borilmoqda. Unda yoshlarning huquqiy himoyasi, bandligi, ijtimoiy faolligi va innovatsion salohiyatini oshirish asosiy vazifalar sifatida belgilangan. So‘nggi farmon va qarorlar esa ushbu konsepsiyani aniq moliyaviy mexanizmlar, infratuzilma loyihalari va nazorat tizimlari bilan boyitmoqda.
Xulosa
Bugungi kunda O‘zbekistonda yoshlar siyosati nafaqat ijtimoiy himoya masalasi, balki iqtisodiy taraqqiyotning asosiy omili sifatida qaralmoqda. Kreditlar, startaplar, kreativ parklar, kasbiy ta’lim va ijtimoiy shartnomalar orqali yoshlarning salohiyatini ro‘yobga chiqarish maqsad qilingan. Demografik o‘sish sharoitida bu siyosatning muvaffaqiyati mamlakatning yaqin o‘n yillikdagi iqtisodiy barqarorligi va ijtimoiy uyg‘unligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Davlat rahbariyati tomonidan belgilangan yoʼnalish esa aniq: yoshlar — Yangi O‘zbekistonning eng katta kuchi va kelajagi.
Ziyayeva Muxtasar Mansurdjanovna
DSc, professor, Marketing kafedrasi,
Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti
