Munosabat

O‘ZBEKISTON MUSTAQILLIGINING 35 YILLIGI: YOSHLAR TA’LIMI VA YANGI IMKONIYATLAR

boshqaruvchiboshqaruvchi
Sentabr 2, 2026 - 22:43
 0  10
O‘ZBEKISTON MUSTAQILLIGINING 35 YILLIGI: YOSHLAR TA’LIMI VA YANGI IMKONIYATLAR

O‘zbekiston davlat mustaqilligining 35 yilligi mamlakatimiz bosib o‘tgan taraqqiyot yo‘lini, jamiyat hayotida yuz bergan o‘zgarishlarni va erishilgan natijalarni sarhisob qilish uchun muhim tarixiy sanadir. Bu jarayonda yoshlarning ta’lim olishi, zamonaviy kasblarni egallashi, ilmiy izlanish olib borishi va o‘z salohiyatini namoyon etishi uchun yaratilgan imkoniyatlar alohida o‘rin egallaydi. Zero, ta’limga yo‘naltirilgan mablag‘ va yaratilgan infratuzilma kelgusida malakali mutaxassislar, olimlar, muhandislar va tadbirkorlar faoliyati orqali mamlakat taraqqiyotiga xizmat qiladi.

Oliy ta’limdagi o‘zgarishlarning ko‘lamini raqamlar aniq ko‘rsatib turibdi. 2026-yil 10-iyulda taqdim etilgan rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, so‘nggi sakkiz yilda O‘zbekistonda oliy ta’lim bilan qamrov darajasi 9 foizdan 44 foizga, talabalar soni esa 270 ming nafardan 1,7 million nafarga yetdi. Bu o‘zgarish yoshlarning oliy ma’lumot olish imkoniyati sezilarli darajada kengayganini ko‘rsatadi.

Ta’lim qamrovining kengayishi bilan bir qatorda, xalqaro ta’lim standartlarini joriy etish ishlari ham olib borilmoqda. Bugungi kunda mamlakat oliygohlaridagi 157 ta ta’lim dasturi xalqaro akkreditatsiyadan o‘tkazilgan. “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” milliy tadqiqot universiteti hamda O‘zbekiston Milliy universiteti nufuzli xalqaro reytinglarda dunyoning eng yaxshi mingta oliy ta’lim muassasasi qatoridan o‘rin olgan. 2030-yilga qadar kamida 5 ta oliygohni umumiy reyting bo‘yicha, yana 10 tasini fan yo‘nalishlari kesimida dunyoning eng yaxshi 500 ta universiteti qatoriga kiritish maqsad qilingan.

Bu jarayon talabaning bilim olish muhiti ham o‘zgarib borayotganini anglatadi. Zamonaviy mutaxassisdan o‘z sohasi bo‘yicha nazariy bilim bilan birga raqamli texnologiyalardan foydalanish, xorijiy tillarni bilish, ma’lumotlarni tahlil qilish, mustaqil fikrlash va amaliy masalalarga yechim topish ko‘nikmalari talab etiladi. Ta’lim dasturlarining xalqaro mezonlarga moslashtirilishi yoshlarning ana shunday bilim va kompetensiyalarni egallash imkoniyatini kengaytiradi.

Kasbiy ta’limda ham xalqaro tajribani qo‘llash ko‘lami ortmoqda. Joriy yilda mamlakatdagi 643 ta texnikumning 100 tasida Germaniya, Buyuk Britaniya, Shveysariya, Xitoy va Koreya kabi davlatlarning ilg‘or kasbiy ta’lim dasturlari joriy etilmoqda. Bu yoshlarning muayyan kasbni nazariy o‘rganish bilan cheklanmasdan, ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish sohalarida zarur bo‘lgan amaliy ko‘nikmalarni ham egallashiga xizmat qiladi.

Talabalar uchun ta’lim sharoitlarini yaxshilashda o‘quv va yashash infratuzilmasi ham muhim. Mustaqillikning 35 yilligi arafasida, 2026-yil 24-avgust kuni mamlakat hududlarida yangidan barpo etilgan va kapital ta’mirdan chiqarilgan 13 ta talabalar turar joyi — jami 6 200 o‘rin, shuningdek, 4 000 o‘rinli o‘quv binolarini foydalanishga topshirish jarayoniga start berildi.

Mazkur raqamlar oliy ta’lim qamrovi kengayishi bilan bir vaqtda talabalar uchun zarur infratuzilmani rivojlantirish ishlari ham davom etayotganini ko‘rsatadi. Talabalar turar joyi yoshning faqat yashash manzili emas. Uning universitetga yaqinligi, o‘qish va mustaqil tayyorgarlik ko‘rish imkoniyati talabaning kundalik ta’lim jarayonini tashkil etishda muhim o‘rin tutadi.

Bugungi oliy ta’limda yana bir yangi yo‘nalish — talabalarning innovatsion g‘oyalarini amaliy loyihalarga aylantirish mexanizmlarining joriy etilishidir. Prezidentning 2026-yil 11-fevraldagi PQ–59-son qaroriga muvofiq, oliy ta’lim muassasalarida startaplarni qo‘llab-quvvatlash tizimi shakllantirilmoqda. 2026-yil 1-sentabrdan “Oliygohlar — startaplar generatori” dasturini amalga oshirish belgilangan.

Dastur doirasida oliy ta’lim tashkilotlarida IT-park va venchur jamg‘armalar bilan hamkorlikda talabalar akseleratorlarini joriy etish, talabalar uchun xalqaro akseleratorlar va universitetlar bilan stajirovka hamda almashinuv dasturlarini yo‘lga qo‘yish ko‘zda tutilgan. Shuningdek, oliy ta’lim tashkilotlariga talabalar va ilmiy xodimlarning istiqbolli startap loyihalariga inkubatsiya markazlari va talabalar akseleratorlari orqali har bir loyiha uchun 20 ming AQSH dollarigacha ekvivalentda o‘z mablag‘larini investitsiya qilish huquqi berilgan.

Bu mexanizm talabaning universitetdagi ilmiy yoki innovatsion g‘oyasini amaliy loyiha sifatida sinab ko‘rish imkoniyatini oshiradi. Talaba yangi mahsulot, xizmat yoki texnologik yechim ustida ishlashi, uni mutaxassislar bilan birga rivojlantirishi va iqtisodiy loyihaga aylantirish tajribasini egallashi mumkin. Natijada ta’lim, ilmiy izlanish va amaliyot o‘rtasidagi bog‘liqlik kuchayadi.

Startap tizimining rivojlanishi yoshlarning mehnat bozoridagi imkoniyatlariga ham yangi mazmun beradi. An’anaviy modelda oliygoh bitiruvchisi mavjud ish o‘rniga mutaxassis sifatida kirib boradi. Innovatsion iqtisodiyotda esa yoshlar yangi mahsulot va xizmatlarni taklif qilishi, o‘z biznes loyihalarini amalga oshirishi va yangi ish o‘rinlarini yaratishda ishtirok etishi mumkin. Universitetlarda akselerator va inkubatsiya tizimlarining shakllanishi ana shunday tashabbuslarni amaliyot bilan bog‘lash imkonini beradi.

Yoshlarning ta’lim olishi uchun yaratilayotgan imkoniyatlarda raqamli xizmatlar ham tobora keng o‘rin egallamoqda. Masalan, 2026-yildan talabalar turar joyiga joylashish va turgan joyi bo‘yicha vaqtincha ro‘yxatdan o‘tish xizmatlari Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali yagona kompozit xizmat shaklida ko‘rsatilmoqda. Talaba bitta elektron murojaat orqali turar joyga joylashish jarayonini va vaqtincha ro‘yxatdan o‘tishni amalga oshirishi mumkin. Bu talabalarga ko‘rsatilayotgan xizmatlarning raqamli shaklga o‘tayotganiga amaliy misoldir.

Ta’limdagi bugungi o‘zgarishlarning yana bir muhim jihati universitetning vazifasi kengayib borayotganida ko‘rinadi. Zamonaviy oliygoh faqat ma’ruza va seminarlar o‘tkaziladigan ta’lim muassasasi emas. Unda ta’lim, ilmiy tadqiqot, innovatsiya va amaliy faoliyat o‘zaro bog‘lanib bormoqda. Talabaning ilmiy konferensiya yoki startapda qatnashishi, xalqaro ta’lim dasturidan foydalanishi, zamonaviy texnologiyalar bilan ishlashi uning kelajakdagi professional faoliyati uchun amaliy tajriba beradi.

Mustaqillikning 35 yillik davriga ta’lim nuqtayi nazaridan qaralganda, o‘zgarishlarning ko‘lami bir nechta aniq ko‘rsatkichlarda namoyon bo‘ladi: oliy ta’lim qamrovi 9 foizdan 44 foizga yetdi, talabalar soni 270 mingdan 1,7 million nafarga ko‘paydi, 157 ta ta’lim dasturi xalqaro akkreditatsiyadan o‘tkazildi, 100 ta texnikumda xorijiy davlatlarning ilg‘or kasbiy ta’lim dasturlari joriy etilmoqda, 13 ta yangi va kapital ta’mirlangan talabalar turar joyida 6 200 ta o‘rin yaratildi.

Bu ko‘rsatkichlarning har biri yosh hayotining muayyan bosqichi bilan bog‘liq. Oliy ta’lim qamrovining ortishi universitetda o‘qish imkoniyatini kengaytirsa, xalqaro akkreditatsiya ta’lim dasturlarini zamonaviy mezonlarga yaqinlashtiradi. Yangi talabalar turar joylari yashash sharoitini yaxshilaydi, kasbiy ta’lim dasturlari amaliy ko‘nikmalarni rivojlantiradi, startaplarni qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari esa talabaning o‘z g‘oyasini loyihaga aylantirishiga imkon beradi.

Shu tariqa, mustaqillikning 35 yilligida yoshlar va talabalar uchun yaratilayotgan imkoniyatlarni faqat bitta ko‘rsatkich bilan ifodalash qiyin. Ular ta’lim olish imkoniyatining kengayishi, xalqaro standartlarning joriy etilishi, yangi o‘quv va yashash infratuzilmasi, kasbiy tayyorgarlik hamda talabalar tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash tizimida namoyon bo‘lmoqda.

Bugun oliygoh auditoriyasida tahsil olayotgan talaba ertaga iqtisodiyot, ilm-fan, ta’lim, ishlab chiqarish yoki tadbirkorlikda faoliyat yuritadi. Shu bois yoshlarning bilim va kasbiy ko‘nikmalariga kiritilayotgan investitsiyaning natijasi uzoq muddatda namoyon bo‘ladi. 1,7 million nafar talabaning bilim va malakasi kelgusi yillarda mamlakatning inson kapitali, mehnat bozori va iqtisodiy salohiyatiga bevosita ta’sir etadigan katta resursdir.

Mustaqillikning 35 yillik tajribasi ta’lim imkoniyatlarining ko‘lami sezilarli kengayganini ko‘rsatmoqda. Endilikda ushbu imkoniyatlardan foydalanayotgan yoshlarning zamonaviy bilim olishi, kasbiy mahoratini oshirishi, ilmiy va innovatsion loyihalarda ishtirok etishi mamlakatning kelgusi taraqqiyotida muhim o‘rin tutadi.

Azizova Zilola Lochinovna,
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti “Moliyaviy hisob va hisobot” kafedrasi katta o‘qituvchisi

Teglar:

Oldingi maqola

ATOM ENERGETIKASI: YIRIK INVESTITSIYADAN SANOAT KOOPERATSIYASIGACHA

Keyingi maqola

MUSTAQILLIK VA MA’RIFAT: YANGI O‘ZBEKISTON KELAJAGI BILIMLI AVLOD QO‘LIDA

boshqaruvchi
boshqaruvchi

Tegishli xabarlar

YANGI O‘ZBEKISTON – BARQAROR TARAQQIYOT VA SARMOYADORLAR UCHUN YANGI QADAMLAR

YANGI O‘ZBEKISTON – BARQAROR TARAQQIYOT VA SARMOYADORLA...

boshqaruvchi Iyun 24, 2025  0  32

AHOLI MUROJAATLARI TAHLILI VA SOTSIOLOGIYA FANINING STRATEGIK AHAMIYATI

AHOLI MUROJAATLARI TAHLILI VA SOTSIOLOGIYA FANINING STR...

Moderator mart 17, 2026  0  22

YOSHLARNI YOT G‘OYALARDAN HIMOYA QILISHDA KITOBXONLIKNING O‘RNI

YOSHLARNI YOT G‘OYALARDAN HIMOYA QILISHDA KITOBXONLIKNI...

boshqaruvchi Iyul 24, 2026  0  15