Munosabat

Aholi murojaatlari – ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning muhim indikatoridir

ModeratorModerator
mart 16, 2026 - 12:33
mart 16, 2026 - 12:54
 0  21
Aholi murojaatlari – ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning muhim indikatoridir

Joriy yil 13-mart kuni Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev raisligida aholi murojaatlari bilan ishlash tizimini yangi bosqichga olib chiqish va jamoat fikrini chuqur tahlil qilish masalalariga bag‘ishlangan videoselektor yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi. Yig‘ilishda fuqarolarning davlat boshqaruvi tizimi bilan o‘zaro munosabatlarini takomillashtirish, murojaatlar orqali ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni aniqlash va ularga tizimli yechim topish masalalari muhokama qilindi. Yig‘ilish dolzarbligi davlatning aholi bilan samarali muloqotini kuchaytirish va ijtimoiy-iqtisodiy siyosatni real murojaatlar asosida shakllantirish uchun muhim platforma ekanligini ko‘rsatadi.

So‘nggi yillarda O‘zbekiston aholisining demografik o‘sishi va ijtimoiy talablarining dinamikasi aniq sezilmoqda: bugungi kunda aholimiz 38 milliondan oshgan bo‘lib, shundan 20 milliondan ortig‘i mehnatga layoqatli. Shu bilan birga, so‘nggi to‘qqiz yil ichida aholining o‘rtacha daromadi ikki barobar oshgani qayd etildi. Bunday sotsiologik raqamlar iqtisodiy siyosat samaradorligini ko‘rsatishi bilan birga, aholining turmush darajasini oshirish va yangi ish o‘rinlari yaratishga bo‘lgan talabni yanada kuchaytiradi. Mahallarda turmush sifatini yaxshilashga ajratilayotgan 56 trillion so‘m mablag‘ning samaradorligi aynan bu demografik va iqtisodiy o‘sish kontekstida baholanishi lozim.

Yig‘ilishda aholi murojaatlari tahlili ijtimoiy muammolarni aniqlashda muhim vosita ekanligi qayd etildi. Respublikada har o‘n ming aholi uchun o‘rtacha 319 ta ariza va shikoyat to‘g‘ri kelmoqda, biroq ayrim hududlarda bu ko‘rsatkich ancha yuqori: Toshkent shahrida 535 ta, Navoiyda 462 ta, Sirdaryo va Surxondaryoda 452 tadan, Jizzaxda 430 ta. Yuqori murojaatlar soni hududiy boshqaruvdagi kamchiliklar va ijtimoiy xizmatlar sifati bilan bog‘liq. Shu bilan birga, Dehqonobod, Mirobod, Ohangaron va Yangiyer kabi hududlarda ko‘rsatkichlar ikki barobar yuqoriligi institutsional monitoringni kuchaytirishni talab qiladi.

Xalq qabulxonalariga kelib tushayotgan murojaatlarning asosiy qismi Ichki ishlar vazirligi (148 ming), Majburiy ijro byurosi (134 ming), Energetika vazirligi (88 ming), Bandlik va mehnat munosabatlari (60 ming) hamda Sog‘liqni saqlash vazirligiga (56 ming) to‘g‘ri keladi. Sezilarli raqamlar davlat xizmatlari sifatini oshirish va xodimlar malakasini rivojlantirish bo‘yicha aniq strategiyalarni ishlab chiqish zarurligini ko‘rsatadi. Ayniqsa, huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlarining muomala madaniyati va tergov sifati bo‘yicha kelayotgan shikoyatlar e’tiborni jalb qiladi.

Iqtisodiy faoliyat va bandlik masalalariga ham e’tibor qaratildi. Aliment to‘lovlari bilan bog‘liq murojaatlar o‘tgan yili 70 mingni tashkil qilgan. Bu hududiy mehnat bozorining muammoli holatini ko‘rsatadi: aliment to‘lovchilarning rasmiy daromad manbai yo‘qligi ularni ish bilan ta’minlash va kasbga o‘qitish mexanizmlarini rivojlantirish zaruratini kuchaytiradi. Shu orqali nafaqat ijtimoiy muammolar hal qilinadi, balki mahalliy iqtisodiy faollik ham oshadi.

Infratuzilma masalalarida, xususan, energetika, yo‘l va suv tarmoqlaridagi murojaatlar 2025-yilda 109 mingdan oshgani qayd etildi. Tahlillar  shuni ko‘rsatadiki, mablag‘larni eng ko‘p murojaat kelayotgan hududlarga yo‘naltirish orqali muammolarni qisqa muddatda va samarali hal etish mumkin. “Tashabbusli budjet” dasturi esa jamoatchilik nazorati va mahalliy rivojlanishni rag‘batlantirishda qo‘shimcha imkoniyat yaratadi, biroq hozirgacha 2 mingta mahalla dasturda ishtirok etmaganligi samaradorlikni cheklaydi.

Yig‘ilishda yangi institutsional yondashuvlar ham belgilandi: endi Xalq qabulxonalari nafaqat murojaatlarni qabul qiluvchi organ, balki hududlarda ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni tahlil qiluvchi markaz sifatida faoliyat yuritadi. Shuningdek, “Raqamli mahalla” tizimi Prezident Virtual qabulxonasi bilan integratsiya qilinadi. Aholi murojaatlari bilan ishlash tizimi murojaatlarning sabablarini aniqlash va ularni tezkor hal qilish imkonini oshiradi, rahbarlar nazoratini kuchaytiradi va hududiy boshqaruv samaradorligini mustahkamlaydi.

Ulkan islohotlar davlat boshqaruvining institutsional samaradorligini oshirishda muhim ahamiyatga ega. Tahliliy nuqtai nazardan, ushbu tashabbuslar iqtisodiyotga qo‘shimcha qiymat yaratadi, yangi ish o‘rinlari tashkil etadi va aholining bandligini barqarorlashadi. Shu bilan birga, mahalla instituti, jamoat nazorati va fuqarolik jamiyati institutlarining roli mustahkamlanadi, davlat va jamiyat o‘rtasidagi o‘zaro ishonch kuchayadi.

Zaynutdinova Umida Jalalovna
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
Iqtisodiyot nazariyasi kafedrasi dotsenti


Teglar:

Oldingi maqola

REAL SEKTOR AKTIVLARINI TOKENIZATSIYA QILISH VA KAPITAL BOZORLARINI CHUQURLASHTI...

Moderator
Moderator

Tegishli xabarlar

Ayollar tadbirkorligini rivojlantirish: iqtisodiy taraqqiyot va gender tengligida yangi yondashuvlar

Ayollar tadbirkorligini rivojlantirish: iqtisodiy taraq...

Moderator aprel 15, 2025  0  59

O‘ZBEKISTONDA ISHBILARMONLIK MUHITINI YAXSHILASH — IQTISODIY MUAMMOLARGA YECHIM SIFATIDA

O‘ZBEKISTONDA ISHBILARMONLIK MUHITINI YAXSHILASH — IQTI...

boshqaruvchi Iyun 20, 2025  0  35

MAHALLIY SANOAT – EKSPORT VA ISH O‘RINLARI MANBAI

MAHALLIY SANOAT – EKSPORT VA ISH O‘RINLARI MANBAI

boshqaruvchi may 27, 2025  0  24