Xorijiy investitsiyalar jozibadorligi — iqtisodiyot drayveri

Moderator

Iyun 22, 2026 - 15:06

0 3

Xorijiy investitsiyalar jozibadorligi — iqtisodiyot drayveri

Joriy yil 18-iyun kuni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev raisligida Xalqaro kongress markazida Xorijiy investorlar kengashining navbatdagi yalpi yigʻilishi boʻlib oʻtdi. Tadbirda Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YeTTB) prezidenti Odil Reno-Basso, yetakchi xorijiy kompaniyalar, banklar va moliyaviy institutlar rahbarlari, Markaziy Osiyo va Kavkaz mamlakatlaridagi investorlar kengashlari vakillari ishtirok etdi.

Davlatimiz rahbari soʻnggi yillarda Prezident huzuridagi kengash amaliy islohotlar maydoniga aylanib, mamlakat va jahon investitsiya hamjamiyati oʻrtasidagi ishonchli koʻprik sifatida oʻz mavqeini mustahkamlaganini taʼkidladi. Bugungi kunda kengash mustaqil assotsiatsiya maqomida iqtisodiyotning 23 ta tarmogʻida faoliyat yurituvchi 85 ta kompaniyani birlashtiradi. Uning ijroiya qoʻmitasi tarkibiga YeTTB, Osiyo taraqqiyot banki va Xalqaro moliya korporatsiyasi kiradi.

Hamkorlikning amaliy natijasi sifatida normativ-huquqiy baza izchil takomillashtirilgani qayd etildi. Kengash aʼzolarining takliflari asosida Soliq kodeksiga oʻzgartirishlar kiritildi, moliyaviy hisob yuritish tartib-taomillari soddalashtirildi, xalqaro moliyaviy hisobot standartlarini qoʻllaydigan xorijiy kompaniyalar uchun bir qator majburiy talablar bekor qilindi. Ayni paytda “Muqobil investitsiya jamgʻarmalari toʻgʻrisida”gi Qonun loyihasi tayyorlandi, masʼuliyatli biznes yuritish standartlarini joriy etish dasturi ishlab chiqildi.

Oʻzbekiston, shuningdek, Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilotining xalqaro investitsiyalar va koʻp millatli korxonalar toʻgʻrisidagi deklaratsiyasiga qoʻshilish jarayonini boshladi. Keyingi qadam sifatida Toshkent xalqaro moliya markazi toʻgʻrisidagi Konstitutsiyaviy qonunni qabul qilish rejalashtirilmoqda.

Yigʻilishga tayyorgarlik jarayonida xorijiy hamkorlardan kelib tushgan 120 ta taklif yettita ustuvor yoʻnalishga birlashtirildi. Ular investitsiya muhitini yaxshilash, soliq va kadastr tizimlari, bank-moliya sohasi, korporativ boshqaruv, energetika hamda sunʼiy intellekt va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishni qamrab oldi. Yigʻilish yakunida barcha takliflarni umumlashtirib yagona “yoʻl xaritasi”ni ishlab chiqish, ijro muddatlari va nazorat mexanizmlarini aniq belgilash topshirildi. Masʼul aʼzolar hujjat ijrosi yuzasidan Prezidentga har chorakda hisobot taqdim etib borishi belgilandi.

Xorijiy investorlar kengashini oddiy uchrashuvlar majmui emas, balki samarali “qayta aloqa” instituti sifatida baholash mumkin. Uning mohiyati shundaki, investorlar duch keladigan amaliy muammolar — soliq, valyuta, hisobot yoki mulk masalalari — toʻgʻridan-toʻgʻri qonunchilikdagi oʻzgarishlarga aylantiriladi. Boshqacha aytganda, ishbilarmonlik tashabbuslari takliflar, ustuvor yoʻnalishlar, “yoʻl xaritasi” va choraklik nazorat zanjiri orqali davlat siyosatida amaliy ifodasini topadi. Aynan shu mexanizm kengashning asosiy qiymatini belgilaydi. U nafaqat muloqot maydoni, balki iqtisodiy qarorlar qabul qilish tizimining muhim qismidir.

Kengashning institutsional salmogʻini uning tarkibi ham tasdiqlaydi. Ijroiya qoʻmitasiga uchta yirik koʻp tomonlama moliya instituti — YeTTB, Osiyo taraqqiyot banki va Xalqaro moliya korporatsiyasi kirishi xalqaro investorlar ishonchining muhim belgisi hisoblanadi. Iqtisodiyotning 23 ta tarmogʻini qamrab olgan 85 ta kompaniyaning birlashishi esa kengash faoliyati iqtisodiyotning keng qatlamlariga daxldor ekanini koʻrsatadi.

Bu hamkorlikning miqyosi Oʻzbekiston va YeTTB oʻrtasidagi munosabatlarda yaqqol namoyon boʻlmoqda. Bank tomonidan Oʻzbekistonda 210 dan ortiq loyiha doirasida qariyb 6,9 milliard dollar mablagʻ yoʻnaltirilgan boʻlib, umumiy hamkorlik portfeli 7 milliard dollardan oshadi. Oʻzbekiston ketma-ket olti yildan buyon YeTTBning Markaziy Osiyodagi eng yirik hamkori boʻlib kelmoqda. Bu esa mamlakatning investitsiyaviy jozibadorligi va institutsional ishonch darajasining barqarorligini aks ettiradi.

Mazkur yigʻilishdan koʻzlangan asosiy maqsadni ikki bosqichli yondashuv orqali tushuntirish mumkin. Birinchidan, qisqa muddatda investorlarning aniq takliflari asosida normativ-huquqiy bazani soddalashtirish va uni xalqaro amaliyotga yaqinlashtirish koʻzda tutilmoqda. Soliq kodeksiga kiritilgan oʻzgartirishlar, ortiqcha talablarning bekor qilinishi hamda muqobil investitsiya jamgʻarmalari toʻgʻrisidagi qonun loyihasi aynan shu bosqichning amaliy natijalaridir.

Ikkinchidan, uzoq muddatli istiqbolda Oʻzbekistonning huquqiy va moliyaviy tizimini investorlar uchun tanish boʻlgan xalqaro meʼyorlarga moslashtirish maqsad qilingan. Toshkent xalqaro moliya markazi toʻgʻrisidagi Konstitutsiyaviy qonun hamda Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti deklaratsiyasiga qoʻshilish tashabbusi aynan shu yoʻnalishdagi muhim qadamlardandir.

Investorlar uchun eng muhim omillardan biri yuqori daromad emas, balki biznes yuritish qoidalarining barqarorligi va huquqiy aniqlikdir. Shu bois qabul qilinayotgan islohotlarning amaliyotda izchil va oʻzgarmas tarzda qoʻllanilishi muhim ahamiyat kasb etadi. Choraklik hisobot va nazorat mexanizmlarining joriy etilishi aynan shu izchillikni taʼminlashga xizmat qiladi.

Xulosa qilib aytganda, Oʻzbekistonning investitsiya jozibadorligini alohida imtiyozlar emas, balki barqaror qoidalar va mustahkam institutlar orqali oshirishga qaratilgan uzoq muddatli siyosatining muhim boʻgʻini sifatida baholash mumkin. Bunday yondashuv qisqa muddatli kapital oqimidan koʻra uzoq muddatli, ishonchga asoslangan sheriklikni shakllantirish yoʻli.

Ulashov Aliboy Rashid o‘g‘li,
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti “Iqtisodiyot nazariyasi” kafedrasi katta o‘qituvchisi

Teglar:

Oʻzbekiston–Oʻmon hamkorligi: Hind okeaniga chiqish imkoniyati va yangi logistik...

O‘zbekiston–Xitoy hamkorligi: “Bir kamar, bir yo‘l” tashabbusidan yangi imkoniya...

Moderator

Tegishli xabarlar

QAYTA TIKLANUVCHI YASHIL ENERGIYA – YANGI O‘ZBEKISTONDA QO‘SHIMCHA QIYMAT YARATUVCHI ISTIQBOLLI INNOVATSIYALAR

QAYTA TIKLANUVCHI YASHIL ENERGIYA – YANGI O‘ZBEKISTONDA...

boshqaruvchi Sentabr 25, 2025 0 75

O‘ZBEKISTONNING ELEKTRON SAVDO VA PLATFORMA IQTISODIYOTI: RAQAMLI TRANSFORMATSIYA HARAKATDA

O‘ZBEKISTONNING ELEKTRON SAVDO VA PLATFORMA IQTISODIYOT...

boshqaruvchi may 21, 2025 0 30

“MIRAKI” XALQARO TURISTIK MARKAZI: QASHQADARYO VILOYATINING REKREATSION SALOHIYATINI RIVOJLANTIRISHDA INNOVATSION YONDASHUV

“MIRAKI” XALQARO TURISTIK MARKAZI: QASHQADARYO VILOYATI...

boshqaruvchi Iyun 28, 2025 0 25