MUHANDISLIK KOMPYUTER GRAFIKASI (AUTOCAD) FANINING BOSHQA FANLAR BILAN ALOQASI
Bugungi raqamli asrda ta’lim jarayonini zamonaviy axborot texnologiyalarisiz tasavvur etish mushkul. Shulardan biri — muhandislik kompyuter grafikasi (AutoCAD) fani bo‘lib, u nafaqat texnik yo‘nalishdagi mutaxassislar, balki arxitektura, dizayn, qurilish hamda ishlab chiqarish sohalarida ham keng qo‘llanilmoqda. Ushbu fan boshqa fanlar bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, talabalarda fazoviy tasavvur, konstruktiv fikrlash, loyihalash va texnik ijodkorlik qobiliyatlarini shakllantirishga xizmat qiladi.
AutoCAD dasturi asosida o‘qitiladigan muhandislik kompyuter grafikasi, avvalo, chizmachilik va muhandislik grafikasi fanlarining mantiqiy davomi hisoblanadi. Agar chizmachilik qo‘lda chizma yaratish ko‘nikmalarini beradigan bo‘lsa, AutoCAD bu jarayonni kompyuter muhiti orqali avtomatlashtiradi. Natijada talabalar murakkab detallar, mexanik qurilmalar, binolar yoki inshootlarning aniq va estetik jihatdan mukammal loyihalarini yaratish imkoniga ega bo‘ladilar.
Mazkur fan geometriya va matematika bilan ham uzviy bog‘liq. Har bir chizma, proyeksiya, sirt yoki fazoviy shaklni yaratish jarayonida geometrik qonuniyatlar, koordinatalar tizimi va matematik hisob-kitoblar qo‘llaniladi. Shu boisdan ham AutoCAD fani talabalardan mantiqiy fikrlashni, aniqlikni va algoritmik tafakkurni talab etadi.
Fizika fanining asosiy qonunlari ham muhandislik grafikasi bilan chambarchas aloqada. Masalan, mexanik tizimlarning harakati, kuchlar ta’siri, materiallarning mustahkamligi yoki konstruksiyaning barqarorligi kabi jarayonlar grafik modellashtirish orqali tahlil qilinadi. Shu tariqa talabalar nazariy bilimlarni amaliy model ko‘rinishida tasavvur qilishni o‘rganadilar.
AutoCAD fani axborot texnologiyalari bilan ham yaqin aloqada bo‘lib, dasturlash asoslarini, fayl formatlarini, 3D modellashtirish hamda raqamli tahlilni o‘z ichiga oladi. Bu esa muhandislik kompyuter grafikasi fanini zamonaviy kasbiy kompetensiyalar tizimining ajralmas qismiga aylantiradi.
Shuningdek, tasviriy san’at bilan bo‘lgan aloqasi ham alohida ahamiyatga ega. Har bir loyiha, chizma yoki dizayn elementida estetik did, kompozitsiya va rang uyg‘unligi muhim rol o‘ynaydi. Shu bois muhandislik grafikasi nafaqat texnik, balki badiiy tafakkurni ham rivojlantiradi.
Muhandislik kompyuter grafikasi - fanlararo integratsiyaning yorqin namunasi bo‘lib, u talabalarning nazariy bilimini amaliy faoliyat bilan bog‘lash, ularni texnik va ijodiy fikrlashga yo‘naltirishda beqiyos ahamiyat kasb etadi. AutoCAD dasturi esa bu jarayonda zamonaviy o‘qitish vositasi sifatida muhandislik tafakkurini shakllantirishning eng samarali yo‘llaridan biridir.
Achilov Nurbek Norboy o‘g‘li
Chirchiq davlat pedagogika universiteti, “San’atshunoslik” fakulteti,
Muhandislik va kompyuter grafikasi kafedrasi, p.f.f.d. (PhD), dotsent v.b
