Sun’iy intellekt davrida yoshlar salohiyati: Namangan tajribasi va kelajak kasblari

Moderator

Iyun 23, 2026 - 15:57

0 8

Sun’iy intellekt davrida yoshlar salohiyati: Namangan tajribasi va kelajak kasblari

Joriy yil 23-iyun kuni Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev Namangan viloyatiga tashrifi davomida Namangan davlat texnika universitetida tashkil etilgan sun’iy intellekt laboratoriyasi faoliyati bilan tanishgani mamlakatimiz ta’lim, texnologiya va mehnat bozori rivojida muhim voqea bo‘ldi. Bir qarashda bu hududda navbatdagi zamonaviy o‘quv-ilmiy maskan ish boshlagandek tuyulishi mumkin. Aslida esa mazkur tashabbus zamirida ancha kengroq jarayon — iqtisodiyotning raqamli transformatsiyasi, yangi kasblarga bo‘lgan ehtiyojning ortishi va yoshlarni kelajak mehnat bozoriga tayyorlash masalasi turibdi.

Bugun sun’iy intellekt uzoq kelajakning mavhum tushunchasi emas. U sog‘liqni saqlash, qishloq xo‘jaligi, transport, ta’lim, sanoat va xizmat ko‘rsatish sohalarida amaliy natija bera boshladi. Masalan, tibbiyotda ayrim kasalliklarni erta aniqlash, tahlil natijalarini qayta ishlash, raqamli yordamchi dasturlar orqali shifokor ishini yengillashtirish imkoniyatlari kengaymoqda. Qishloq xo‘jaligida hosildorlikni prognoz qilish, ekinlar holatini kuzatish, fermerlarni turli xavflar haqida ogohlantirish kabi yo‘nalishlarda sun’iy intellekt yechimlari qo‘llanilmoqda. Transport sohasida esa yo‘l infratuzilmasini monitoring qilish, xavfli vaziyatlarni oldindan aniqlash va “aqlli” boshqaruv tizimlarini joriy etish bo‘yicha tajribalar olib borilmoqda.

Sun’iy intellekt oddiy fuqarolarning kundalik hayotiga ham kirib kelmoqda. Jumladan, bandlikka ko‘maklashuvchi raqamli platformalar ish izlovchilarga mos bo‘sh ish o‘rinlarini tezroq topishda yordam bermoqda. Bu texnologiya katta hajmdagi ma’lumotlarni qisqa vaqtda tahlil qilib, inson uchun qulay qaror qabul qilish imkoniyatini yaratadi. Demak, sun’iy intellekt faqat laboratoriya yoki ilmiy tadqiqot markazlarida qolib ketadigan vosita emas, balki jamiyat hayotining turli sohalarida real muammolarni hal etishga xizmat qiladigan amaliy texnologiyadir.

Aynan shu jihatdan Namangan davlat texnika universitetidagi sun’iy intellekt laboratoriyasining ahamiyati katta. Ushbu laboratoriya talabalarning nazariy bilimlarini amaliy ko‘nikmalar bilan boyitish, ilmiy g‘oyalarni real loyihalarga aylantirish va yoshlarning texnologik tafakkurini rivojlantirishga xizmat qiladi. Markaz tarkibida tahlil, robototexnika va bionika yo‘nalishlari, startap-akselerator, “aqlli” xonalar hamda sun’iy intellekt bo‘yicha maxsus tayyorgarlik xonalari tashkil etilgani bu yerda ta’lim, ilm-fan va amaliyot uyg‘unligini ta’minlaydi.

Laboratoriyada sun’iy intellekt, robototexnika, “aqlli” transport, ekologiya va agrotexnologiyalar yo‘nalishlarida ilmiy-amaliy loyihalar ishlab chiqilishi ko‘zda tutilgan. Eng muhimi, mazkur yo‘nalishlar hududning real ehtiyojlari bilan bevosita bog‘liq. Namangan viloyatida bog‘dorchilik, dehqonchilik, sanoat va logistika sohalari muhim ahamiyatga ega. Shuning uchun agrotexnologiya, robototexnika va “aqlli” transport bo‘yicha loyihalar nafaqat talabalar uchun o‘quv mashg‘uloti, balki hudud iqtisodiyotining dolzarb muammolariga yechim topish imkoniyatidir.

Sun’iy intellekt rivoji haqida gap ketganda ko‘pchilikni bir savol o‘ylantiradi: texnologiyalar odamlarni ishsiz qoldirmaydimi? Albatta, har qanday texnologik o‘zgarish mehnat bozoriga ta’sir ko‘rsatadi. Ayrim an’anaviy kasblarda talab kamayishi, takrorlanuvchi vazifalarning avtomatlashtirilishi mumkin. Biroq tarixiy tajriba shuni ko‘rsatadiki, texnologik inqiloblar faqat ish o‘rinlarini qisqartirmaydi, balki yangi kasblar va yangi imkoniyatlarni ham yaratadi.

Bugungi kunda ma’lumotlar muhandisi, robot operatori, sun’iy intellekt etikasi bo‘yicha mutaxassis, ma’lumotlar tahlilchisi, Data Scientist, avtomatlashtirilgan tizimlar nazoratchisi kabi yangi kasblarga ehtiyoj ortib bormoqda. Bu kasblar insondan faqat texnik bilim emas, balki tanqidiy fikrlash, muammoni hal qilish, ijodkorlik, jamoada ishlash va mas’uliyat kabi ko‘nikmalarni ham talab qiladi. Demak, kelajak kasblari insonni texnologiya bilan raqobatlashishga emas, balki undan samarali foydalanishga undaydi.

O‘zbekiston uchun bu masalaning ahamiyati yanada yuqori. Chunki mamlakatimizda har yili yuz minglab yoshlar mehnat bozoriga kirib keladi. Ularning zamonaviy kasblarga, axborot texnologiyalari va raqamli ko‘nikmalarga qiziqishini amaliy bilimga aylantirish bugungi kunning eng muhim vazifalaridan biridir. Hududlarda tashkil etilayotgan sun’iy intellekt laboratoriyalari aynan shu jarayonda muhim bo‘g‘in bo‘lib xizmat qiladi. Bunday markazlar yoshlarni poytaxtga intilmasdan turib ham zamonaviy bilim va texnologiyalar bilan ishlashga o‘rgatadi.

Shu bilan birga, sun’iy intellektni joriy etishda muvozanatli yondashuv zarur. Texnologiyadan faqat ayrim guruhlar emas, balki barcha yoshlar, barcha hududlar va turli ijtimoiy qatlamlar teng foydalanishi muhim. Aks holda, zamonaviy ko‘nikmalarga ega bo‘lganlar bilan bunday imkoniyatlardan chetda qolganlar o‘rtasidagi tafovut kengayishi mumkin. Shu bois sun’iy intellekt laboratoriyalarining Namangan kabi viloyatlarda tashkil etilishi imkoniyatlarni hududlarga yoyish, yoshlarning yashash joyidan qat’i nazar, sifatli ta’lim va zamonaviy kasblarga yaqinlashishini ta’minlash yo‘lida muhim amaliy qadamdir.

Namangan tajribasi mamlakatimizda olib borilayotgan keng ko‘lamli islohotlarning uzviy qismidir. “O‘zbekiston — 2030” strategiyasida axborot texnologiyalari xizmatlari va dasturiy mahsulotlar eksportini oshirish, sohada minglab yoshlarni band qilish, elektron hukumat tizimini rivojlantirish va raqamli iqtisodiyot ulushini kengaytirish muhim vazifalar sifatida belgilangan. Bu maqsadlarga erishish uchun nafaqat texnik infratuzilma, balki bilimli, tashabbuskor va zamonaviy fikrlaydigan kadrlar ham zarur.

Ayni paytda mamlakatimizda yoshlarni sun’iy intellekt va raqamli texnologiyalar bo‘yicha tayyorlashga qaratilgan turli loyihalar amalga oshirilmoqda. “Besh million sun’iy intellekt yetakchilari” kabi tashabbuslar, iqtidorli yoshlarni rag‘batlantirishga qaratilgan tanlovlar va startap ekotizimini rivojlantirish bo‘yicha chora-tadbirlar shular jumlasidandir. Bunday tashabbuslar yoshlarning g‘oyalarini amaliy loyihaga aylantirish, ularni ilm-fan, texnologiya va tadbirkorlikka jalb etishda muhim ahamiyatga ega.

Namangan davlat texnika universitetidagi laboratoriya ana shu zanjirning muhim halqasi bo‘lib, u yerda yoshlar nafaqat texnologiyani o‘rganadi, balki uni hayotiy muammolarga tatbiq etishni ham mashq qiladi. Masalan, talaba sun’iy intellekt yordamida ekinlar holatini tahlil qilish, robototexnika orqali ishlab chiqarish jarayonini avtomatlashtirish yoki “aqlli” transport yechimlari orqali yo‘l xavfsizligini oshirish bo‘yicha loyiha ishlab chiqishi mumkin. Bunday amaliy yondashuv yoshlarning kasbiy salohiyatini oshiradi va ularni kelajak mehnat bozorida raqobatbardosh qiladi.

Prezidentimizning yoshlar bilan muloqot qilgani, ularning g‘oya va takliflarini tinglagani ham bejiz emas. Chunki sun’iy intellekt davrida har qanday texnologiyaning markazida baribir inson turadi. Texnologiya — vosita, asosiy harakatlantiruvchi kuch esa bilimli, izlanuvchan, tashabbuskor va mas’uliyatli yoshlardir.

Xulosa qilib aytganda, Namanganda tashkil etilgan sun’iy intellekt laboratoriyasi oddiy o‘quv xonasi yoki texnik markaz emas. U yoshlarni kelajak kasblariga tayyorlaydigan, ilm-fan va ishlab chiqarishni bog‘laydigan, hududiy iqtisodiyot ehtiyojlariga innovatsion yechimlar taklif etadigan muhim maydondir. Bunday laboratoriyalarning boshqa hududlarda ham kengayishi O‘zbekistonning raqamli taraqqiyotini jadallashtirish, yoshlar salohiyatini ro‘yobga chiqarish va mamlakatimizning global texnologik jarayonlardagi o‘rnini mustahkamlashga xizmat qiladi.

Sun’iy intellekt davrida muvaffaqiyatga faqat texnologiyaga ega bo‘lganlar emas, balki undan oqilona, mas’uliyatli va ijodiy foydalana oladigan jamiyatlar erishadi. O‘zbekiston yoshlari esa ana shunday kelajakni yaratishga qodir salohiyatga ega.

Gulsara Ostonaqulova
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
Marketing kafedrasi professori

Teglar:

Marketing va sun’iy intellekt integratsiyasi — zamonaviy taraqqiyot omili

Kimyo sanoatida innovatsion rivojlanish: “O‘zkimyosanoat” AJ tajribasi

Moderator

Tegishli xabarlar

QAYTA TIKLANADIGAN ENERGETIKA RESURSLARIDAN FOYDALANISH SARI: NAVOIY TAJRIBASI

QAYTA TIKLANADIGAN ENERGETIKA RESURSLARIDAN FOYDALANISH...

boshqaruvchi Iyun 11, 2025 0 22

RAQAMLI MARKETING VA BOZOR SEGMENTATSIYASI: ISTE’MOLCHI BILAN ALOQANI QAYTA TALQIN ETISH

RAQAMLI MARKETING VA BOZOR SEGMENTATSIYASI: ISTE’MOLCHI...

boshqaruvchi may 15, 2025 0 30

BO‘LAJAK TASVIRIY SAN’AT O‘QITUVCHILARINING GRAFIK MATERIALLARDA TASVIRLASH IJODIY KOMPETENSIYALARINI TAKOMILLASHTIRISH PEDAGOGIK MUAMMO SIFATIDA

BO‘LAJAK TASVIRIY SAN’AT O‘QITUVCHILARINING GRAFIK MATE...

boshqaruvchi dekabr 15, 2025 0 18