EKOMARKETING VA MIJOZLAR TAHLILI: 2025-YILDA BARQAROR SAVDONI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI
2025-yilda ekologik ongli iste’molchilar va ma’lumotlarga asoslangan marketing vositalarining uyg‘unlashuvi elektron tijorat sohasida tub o‘zgarishlarni yuzaga keltirmoqda. Atrof-muhit muammolarining chuqurlashuvi va raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi sharoitida kompaniyalar mijozlar tahlilidan foydalanib, o‘z strategiyalarini barqarorlik tamoyillari va iste’molchilar kutganlariga moslashtirishga intilmoqda.
Iste’molchilarning xarid qilish qarorlarida ekologik barqarorlik asosiy omillardan biriga aylangan. PwC’ning 2024-yildagi “Mijozlar ovozi” (Voice of the Consumer) so‘rovnomasiga ko‘ra, iste’molchilarning 80 foizi barqaror ishlab chiqarilgan yoki mas’uliyatli manbadan olingan mahsulotlar uchun o‘rtacha 9,7 foizga ko‘proq to‘lashga tayyor ekanliklarini bildirgan. Bu holat, inflyatsiya bosimlariga qaramay, iste’molchilarning xarid odatlarida ekologik ongning kuchayganini ko‘rsatadi. Natijada, brendlar o‘z operatsiyalari va marketing strategiyalariga barqarorlik tamoyillarini integratsiyalashga majbur bo‘lmoqda.
Bundan tashqari, zamonaviy iste’molchilar tobora ko‘proq o‘z ekologik qadriyatlariga mos keluvchi mahsulot va xizmatlarni tanlashga intilmoqda. Atrof-muhitni muhofaza qilishga chin dildan sodiqligini ochiq namoyish etuvchi va o‘z barqarorlik tashabbuslarini shaffof tarzda yetkazuvchi brendlar mijozlar ishonchi va sadoqatini mustahkamlash imkoniyatiga ega.
Mijozlar xatti-harakatlarini chuqur tahlil qilish samarali ekomarketing strategiyalarini ishlab chiqishda muhim ahamiyat kasb etadi. So‘nggi tadqiqotlarga ko‘ra, marketologlarning 87 foizi mijozlar tahlilini investitsiya samaradorligini (ROI) o‘lchashda samarali vosita sifatida baholaydi, 99 foizi esa marketing resurslarini optimal taqsimlashda bu tahlilning muhimligini tan oladi. Mazkur tahlillar korxonalarga ekologik ongli iste’molchilar ehtiyojlariga mos takliflar ishlab chiqish va ularni samarali tarzda yetkazish imkonini yaratadi.
Shu bilan birga, sun’iy intellekt (AI) asosidagi sentiment tahlili kabi ilg‘or texnologiyalar mijozlar fikr-mulohazalarini tahlil qilishda va barqarorlik bilan bog‘liq tendensiyalarni aniqlashda muhim rol o‘ynamoqda. Masalan, Dovetail 3.0 kabi ilg‘or AI platformalari mijozlarning sifatli fikrlarini tahlil qilib, amaliy yechimlarga aylantiradi hamda ekologik kutishlarga mos mahsulot va xizmatlarni ishlab chiqishga ko‘maklashadi.
AI shuningdek shaxsiylashtirilgan marketingni inqilob qilmoqda. U foydalanuvchi ma’lumotlari asosida ularning ekologik qadriyatlari va xarid xatti-harakatlariga mos keladigan segmentatsiyani ta’minlaydi. Bu esa har bir iste’molchiga individual yondashuv orqali ularga mos va dolzarb kontentni yetkazish imkonini beradi. Natijada, marketing xabarlarining nafaqat samaradorligi ortadi, balki brendning barqarorlikka sodiqligi ham mustahkamlanadi.
Barqarorlik g‘oyasini mijozlar sayohatining har bir bosqichiga integratsiyalash brend qadriyatlarini mustahkamlash va iste’molchilarning kutganlariga javob berish uchun zarurdir. Ekologik toza qadoqlash, ta’minot zanjiridagi shaffoflik, mijozlarga xizmat ko‘rsatishdagi mas’uliyatli yondashuv kompaniyaning ekologik pozitsiyasini ochiq ko‘rsatib beradi.
Bundan tashqari, mijozlar tahlilidan foydalanish orqali kompaniyalar barqarorlik strategiyalarini doimiy ravishda yangilab borishlari, mavjud kamchiliklarni aniqlab, ularni bartaraf etishlari mumkin. Bunday faol yondashuv nafaqat iste’molchilar talablariga mos keladi, balki kompaniyani bozorda ekologik yetakchi sifatida namoyon etadi.
Xulosa qilib aytganda, ekologik marketing va mijozlar tahlili o‘rtasidagi sinergiya 2025-yilda savdo sohasida yangi davrni boshlab bermoqda. Korxonalar ekologik qadriyatlarni biznes amaliyotlariga uyg‘unlashtirish va ilg‘or tahlil vositalaridan foydalanish orqali mijozlar bilan mustahkam, uzoq muddatli aloqalarni yo‘lga qo‘yishlari mumkin. Bu esa nafaqat barqarorlikni ta’minlaydi, balki bozor sharoitida raqobatbardoshlikni oshiradi.
Ostanaqulova Gulsarakhan Muhammadyaqub qizi
Iqtisod fanlari doktori, “Marketing” kafedrasi professori,
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
