Diplomdan mehnat bozoriga: inson kapitalining amaliy qiymati

Iyun 11, 2026 - 23:35
 0  7
Diplomdan mehnat bozoriga: inson kapitalining amaliy qiymati

Joriy yil 8-iyun kuni davlatimiz raxbari tomonidan oliy ta’lim muassasalari bitiruvchilarining bandligini ta’minlash masalasiga bag‘ishlangan taqdimot ko‘rib chiqildi. 

Mazkur masala ta’lim tizimining navbatdagi tashkiliy vazifasi sifatida emas, inson kapitalidan foydalanish samaradorligini belgilovchi muhim iqtisodiy yo‘nalish sifatida e’tibor qaratishga loyiq.

Taqdimotda oliy ta’lim bilan qamrov darajasi sezilarli kengaygani tavsiflandi. Ta’kidlandiki, har yili mehnat bozoriga kirib kelayotgan oliy ma’lumotli yoshlar soni ham ortib bormoqda. Xususan, joriy yilda respublika oliy ta’lim muassasalarini 320 ming nafar talaba tamomlashi kutilmoqda. Ushbu ko‘rsatkich ta’lim tizimining miqdoriy rivojlanishini ifodalaydi. Endilikda e’tibor ushbu o‘sishning iqtisodiy samarasi va mehnat bozoridagi natijalariga qaratilmoqda.

Xalqaro tajriba oliy ta’lim samaradorligini baholashda bitiruvchilar sonidan ko‘ra ularning kasbiy faoliyatga muvaffaqiyatli kirib borishi muhimroq mezon ekanligini ko‘rsatadi. Diplomning iqtisodiy qiymati ham aynan shu bosqichda namoyon bo‘ladi. Ta’limga yo‘naltirilgan mablag‘, vaqt va intellektual resurslar mehnat faoliyatida o‘z ifodasini topganida inson kapitaliga kiritilgan investitsiya real natija beradi.

Bandlikni ta’minlash masalasida tadbirkorlik faoliyatini qo‘llab-quvvatlash alohida ahamiyat kasb etadi. Zamonaviy iqtisodiyotda yangi ish o‘rinlarining katta qismi kichik biznes, innovatsion loyihalar va startap tashabbuslari orqali shakllanmoqda. Shu sababli yoshlarning biznes g‘oyalari va tashabbuslarini rag‘batlantirish iqtisodiy faollikni kengaytirish bilan bir qatorda yangi bandlik imkoniyatlarini ham yaratadi.

Mehnat bozorining eng muhim vazifalaridan biri ta’lim tizimida shakllanayotgan bilim va ko‘nikmalarni iqtisodiyot ehtiyojlari bilan uyg‘unlashtirishdir. Ish beruvchilarning malakali kadrlarga bo‘lgan talabi, amaliy ko‘nikmalar, raqamli kompetensiyalar va tadbirkorlik madaniyatini rivojlantirish zarurati ta’lim jarayonining ajralmas qismiga aylanib bormoqda.

Shu nuqtai nazardan, ishlab chiqarish korxonalari bilan hamkorlikni kengaytirish, amaliyot dasturlarini rivojlantirish, startap loyihalarni qo‘llab-quvvatlash va dual ta’lim elementlarini joriy etish ta’lim bilan mehnat bozori o‘rtasidagi integratsiyani kuchaytiruvchi omillar sifatida namoyon bo‘lmoqda.

Natijada oliy ta’lim tizimining samaradorligi nafaqat auditoriyalarda berilgan bilimlar, balki bitiruvchilarning iqtisodiyotda o‘z o‘rnini topishi, yangi qiymat yaratishi va mamlakat rivojlanishiga qo‘shayotgan hissasi orqali namoyon bo‘ladi.

Saboxat Abdulxalilova
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
“Iqtisodiyot nazariyasi” kafedrasi dotsenti